دغدغه‌های علمی

عناوین یادداشت‌ها

  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه(15)- سایر جوامع حدیثی 1389/03/12 03:34
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه(15) سایر جوامع حدیثی کتاب عوالم العلوم و المعارف این مجموعه، تألیف شیخ عبدالله بن نورالله بحرانی اصفهانی از عالمان قرن 12 هجری است، وی محدث، فاضل، نقّاد و از شاگردان علامه مجلسی است، هنگام تألیف بحار همکار مجلسی بوده و نزدیک بیست سال بر وی قرائت کرده و از...
  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (14)- مستدرک الوسائل و جامع احادی 1389/03/12 03:27
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (14) مستدرک الوسائل و جامع احادیث الشیعه محدث نوری و کتاب مستدرک الوسائل نگاهی به زندگی محدث نوری میرزا حسین نوری طبرستانی معروف به «محدث نوری» و «خاتم المحدثین» در 18 شوال سال 1254 هجری در روستای «یالو» از روستاهای شهر «نور» مازندران (طبرستان) متولد شد....
  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (1۳)- شیخ حرّ عامِلی و کتاب وسائل 1389/03/12 03:22
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (1۳) شیخ حرّ عامِلی و کتاب وسائل الشیعه نگاهی به زندگانی شیخ حر عاملی ولادت محمد بن حسن بن علی، معروف به شیخ حرّ عاملی، در شب جمعه 8 رجب سال 1033 هجری در روستای مَشغری از توابع جُبَع در منطقه‌ی جبل عامل لبنان دیده به جهان گشود. پیشینه‌ی تشیع در منطقه‌ی جبل...
  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (12)- علامه مجلسی و بحار‌الانوار 1389/03/12 03:19
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (12) علامه مجلسی و بحار‌الانوار (3) طرح‌های تکمیلی بحار از تعابیر علامه مجلسی در مقدمه‌ی بحار استفاده می‌شود که وی دو طرح برای تکمیل بحار الانوار در نظر داشته است: 1- نگارش شرحی کامل و ابتکاری بر بحار الانوار به منظور مطرح ساختن مطالبی که غالباً در...
  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (11)- علامه مجلسی و بحار‌الانوار 1389/03/12 03:18
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (11) علامه مجلسی و بحار‌الانوار (2) منابع بحار الأنوار مرحوم مجلسی در فصل اول از مقدمه‌ی بحار، ابتدا نام378 کتاب شیعی را به عنوان مصادر بحار آورده و به آثاری دیگر با کلماتی چون و غیره و و سایر آثاره اشاره نموده است. این منابع از حیث تنوع موضوعات بسیار...
  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (10)- علامه مجلسی و بحار‌الانوار 1389/03/12 03:16
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (10) علامه مجلسی و بحار‌الانوار (1) نگاهی به زندگی علامه مجلسی ولادت: محمد باقر بن محمد تقی بن مقصود علی مجلسی، معروف به علامه مجلسی و مجلسی ثانی در سال 1037 هجری -که با عدد ابجد مساوی جمله‌ی جامع کتاب بحار الانوار است- در شهر اصفهان، دیده به جهان گشود....
  • جوامع حدیثی شیعه (9)- فیض کاشانی و کتاب وافی 1389/03/12 03:14
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی شیعه (9) فیض کاشانی و کتاب وافی جوامع حدیثی متأخر شیعه اوضاع فرهنگی ـ اجتماعی عصر صفوی 1- ظهور عالمان برجسته‌ی شیعه: عالمان مشهوری چون محقق کرکی، شیخ بهایی، ملا صدرا، ملا محسن فیض کاشانی، شیخ حر عاملی، میرداماد، مجلسی اول و مجلسی دوم (علامه مجلسی) . همچنین پیدایش فضای جدید...
  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (8)- تهذیب و استبصار 1389/03/12 03:12
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (8) تهذیب و استبصار استبصار اثر مهم دیگر مرحوم شیخ طوسی، که به عنوان چهارمین کتاب از کتب اربعه‌ی شیعه از آن نام برده‌اند. نام کتاب نام کامل این اثر «الاستبصار فیما اختَلَفَ من الأخبار» است؛ و به اختصار به آن استبصار می‌گویند. گاهی نیز با رمز «صا» به آن...
  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (7)- شیخ طوسی و تهذیب الاحکام 1389/03/12 03:10
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (7) شیخ طوسی و تهذیب الاحکام نگاهی به زندگانی شیخ طوسی (ره) ولادت: ابوجعفر محمد بن حسن طوسی، معروف به «شیخ طوسی» و «شیخ الطائفه»، در رمضان سال 385 هجری قمری، در منطقه‌ی طوس خراسان به دنیا آمده است. نگاهی به وضعیت فرهنگی ـ سیاسی عصر شیخ طوسی در ایام جوانیِ...
  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (6)- کتاب من لا یحضره الفقیه (2) 1389/03/12 03:04
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (6) کتاب من لا یحضره الفقیه (2) شیوه‌ی گزارش متن احادیث در فقیه 1. در بر داشتن احادیث فقهی: مرحوم صدوق در پی تصنیف یک کتاب فقهی بوده است نه حدیثی، اما چون فقه مأثور از الفاظ روایات اخذ می‌شود متن کتاب عمدتاً از احادیث فقهی تشکیل یافته است. 2. تصرف در متن...
  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (5)- شیخ صدوق و کتاب من لا یحضره 1389/03/12 02:47
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (5) شیخ صدوق و کتاب من لا یحضره الفقیه (1) نگاهی به زندگانی شیخ صدوق (رحمه الله) نام: أبوجعفر محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی، معروف به شیخ صدوق. القاب: «رئیس المحدّثین»، «شیخ القمیین» و «رکن من ارکان الدین». پدر: علی بن حسین بن بابویه قمی (م 329ﻫ)؛ «صدوق...
  • جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (۴)- کلینی و کتاب کافی (3) 1389/03/08 16:19
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی متقدم و متأخر شیعه (4) کلینی و کتاب کافی (3) مزایا و ویژگی‌های کافی تألیف کافی در عصر غیبت صغری و نزدیک بودن تألیف آن به عصر حضور ائمه. جامعیت کتاب (اشتمال بر روایات اعتقادی، اخلاقی، فقهی) که در دیگر کتب اربعه وجود ندارد. بیشتربودن روایات آن نسبت به دیگر جوامع متقدم شیعه و...
  • نحو عربی (23)- انواع جمله (2)- جملات دارای محل اعرابی 1389/03/08 12:53
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم نحو عربی (23) انواع جمله (2) جملات دارای محل اعرابی در مواردی، جمله در مقام جانشین مفرد ظاهر می ‌ شود و در این صورت، دارای محلّ اعرابی می ‌ شود. این نوع جملات، عبارت ‌ اند از : 1- جمله‌ی خبریه: می‌دانیم که یکی از انواع خبر، جمله است که خود به جمله‌ی اسمیه و جمله‌ی فعلیه تقسیم می ‌ شود و...
  • نحو عربی (22)- انواع جمله(1) 1389/03/04 00:26
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم نحو عربی (22) انواع جمله(1) جمله ‌ های فاقد محلّ اعرابی اعراب جمله در زبان عربی اصل در جملات آن است که محلّی از اعراب نداشته باشند؛ زیرا اعراب، بازگوکنندۀ روابطی است که میان مفردات هر جمله وجود دارد؛ ولی برخی از جملات به دلیل اینکه می ‌ توانند جانشین مفردات شوند، دارای محلّ اعرابی خواهند...
  • نحو عربی (21)- توابع (8)- عطف نسق‌ (2) 1389/03/04 00:25
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم نحو عربی (21) توابع (8) عطف نسق (2) احکام خاصّ برخی حروف عطف چند حرف از حروف عطف با شرایط خاصی به کار می‌روند که باید به آنها توجه داشت؛ زیرا کاربرد آنها بدون در نظر گرفتن آن شرایط ویژه درست نیست. 1. حرف عطف «حتّی»: شرط عاطفه بودن «حتّی» این است که معطوفِ آن یکی از اجزا و مصادیق...
  • نحو عربی (20)- توابع (7)- عطف نسق‌ (1) 1389/03/04 00:23
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم نحو عربی (20) توابع (7) عطف نسق (1) «نَسَق» در لغت به معنای «ربط» است و «عطف نسق» در اصطلاح تابعی است که میان آن و متبوعش یکی از حروف عطف به کار رفته باشد؛ که در این صورت، تابع، معطوف؛ و متبوع، معطوفٌ‌علیه خوانده می‌شود (فازَ علیٌّ و أصحابُهُ ). در واقع حروف عطف موجب می‌شوند تا تابع در...
  • آشنایی با علم رجال (13)- ادعای اعتبار احادیث کتب من لایحضره الفق 1389/02/14 18:10
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم آشنایی با علم رجال (13) ادعای اعتبار احادیث کتب من لایحضره الفقیه و تهذیب الأحکام و استبصار ادعای اعتبار احادیث کتاب من لایحضره الفقیه کتاب من لایحضره الفقیه نگاشته‌ی شیخ محمد بن علی بن الحسین بن بابویه است. وی به «شیخ صدوق» و «رئیس المحدثین» (م 381 ﻫ) مشهور است. شیخ در مقدمه‌ی این کتاب...
  • آشنایی با علم رجال (12)- ادعای اعتبار احادیث کافی (دلیل ۳و ۴) 1389/02/14 18:09
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم آشنایی با علم رجال (12) ادعای اعتبار احادیث کافی (دلیل سوّم و چهارم) دلیل سوم ادعای اعتبار احادیث کافی محدّث نوری می‌گوید: یکی از مهم‌ترین مدح‌ها برای راوی و مؤلف حدیث، نقل روایت از ثقات و نقل اخبار موثق است. وی نمونه‌های عینی این‌گونه مدحها را، که در شرح حال برخی روات و مؤلفان آمده است،...
  • آشنایی با علم رجال (11)- ادعای اعتبار احادیث کافی(دلیل اول ودوم) 1389/02/14 18:07
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم آشنایی با علم رجال (11) ادعای اعتبار احادیث کافی (دلیل اول و دوم) ارتباط این بحث با مبحث فایده‌ی دانش رجال از این جهت است که در صورت اطمینان یا قطع به صدور روایات یک کتاب، دیگر دانش رجال نقشی در ارزیابی اسناد آن ندارد. از آنجا که کتب اربعه‌ی حدیثی در میان عالمان شیعه جایگاه ویژه‌ای دارد...
  • جوامع حدیثی شیعه (3)- کلینی و کتاب کافی (2) 1389/02/13 15:24
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی شیعه کلینی و کافی (2) شیوه‌ی گزارش متن احادیث در کافی مهمترین‌ ویژگی‌های مربوط به شیوه‌ی گزارش متن احادیث در کافی عبارتند از: 1- ذکر نص حدیث و پرهیز از نقـل به معنا: از این رو مرحوم کلینی را اضبط محدثان دانسته‌اند. پدیده‌ی نقل به معنا در جوامع حدیثی اهل سنت بسیار مشاهده...
  • جوامع حدیثی شیعه (2)- کلینی و کتاب کافی (1) 1389/02/13 15:18
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی شیعه (2) کلینی و کافی (1) بخش دوم: جوامع حدیثی متقدم همان‌ طور که قبلاً ذکر شد، در زمان امام کاظم (علیه السلام) و بعد از آن، شماری از محدثان به جامع نویسی و تنظیم بخشهایی از کتب اصول روی آوردند، اما به خاطر دسترسی نداشتن به تمام اصول روایی و درک بخشی از دوران صدور روایات از...
  • نحو عربی (19)- توابع (6)- عطف بیان 1389/02/12 00:08
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم نحو عربی (19) توابع (6) عطف بیان تعریف عطف بیان عطف بیان تابعی است جامد که معمولاً از متبوع خود مشهورتر است و همانند نعت، حقیقت مقصود از کاربرد متبوع را بیان می‌کند (قُتِلَ أبُو تُرابٍ علیٌّ علیه السّلام). عطف بیان همواره باید اسم ظاهر باشد و ضمیر، فعل و جمله هرگز نمی‌توانند عطف بیان،...
  • نحو عربی (18)- توابع (5)- بدل 1389/02/12 00:07
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم نحو عربی (18) توابع (5) بدل تعریف بدل یکی از توابع است که یا عینِ متبوع خود یا جزء آن و یا یکی از ویژگی‌ها و متعلّقات آن است و در هر صورت، مراد اصلی گوینده، ذکر بدل است (قالَ الإمامُ علیٌّ علیه‌السّلام). انواع بدل 1- بدل کلّ از کلّ (مطابق): تابعی است که در معنا با متبوع خود (مبدلٌ‌منه)...
  • نحو عربی (17)- توابع (4)- تاکید 1389/02/12 00:06
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم نحو عربی (17) توابع (4) تاکید تعریف تأکید «تأکید»، تکرار واژه یا عبارت یا کاربرد واژه‌ای مخصوص با هدف تثبیت امر مؤکَّد در ذهن شنونده است (جاءَ أحمَدُ أحمَدُ ؛ جاءَ الطُّلاّبُ کُلُّ هُم). واژه‌ای که برای «تأکید» می‌آید، «مؤکِّد» و آنچه مورد تأکید قرار می‌گیرد، «مؤکَّد» نامیده می‌شود....
  • نحو عربی (16)- توابع (3)- نعت (3) 1389/02/12 00:05
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم نحو عربی (16) توابع (3) نعت (3) نعت سببی بیشتر مسائلی که تا کنون درباره‌ی نعت گفته‌ایم، به نعت حقیقی ارتباط دارد؛ نه نعت سببی. توضیح آنکه اگر نعت، بیانگر یکی از حالات و ویژگی‌های خودِ موصوف باشد، نعت حقیقی نامیده می‌شود (جاءَ الرَّجُلُ العالِمُ )؛ امّا اگر حالت یا ویژگی یکی از متعلّقات...
  • جوامع حدیثی شیعه (1)- جوامع اولیه 1389/01/23 23:50
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم جوامع حدیثی شیعه (1) جوامع اولیه تعریف جوامع حدیثی صبحی صالح می‌نویسد: «و الْجَوامِعُ مِن کُتُبِ الْحَدیثِ تَشْتَمِلُ عَلی جَمیعِ أْبوابِ الحدیثِ الّتِی اصطَلَحوا علی أنَّها ثمانیةٌ: بابُ الْعَقائِدِ، بابُ الأحکامِ، بابُ الرِّقاقِ، بابُ آدابِ الطَّعامِ و الشَّرابِ، بابُ التَّفسیرِ و...
  • نحو عربی (15)- توابع (2)- نعت (2) 1389/01/23 23:46
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم و معلم نحو عربی (15) توابع (2) نعت (2) شرایط وقوع کلمه در جایگاه نعت اصل این است که نعت، مشتق باشد؛ یعنی، اسم فاعل (نافعٌ)، اسم مفعول (محبوبٌ)، صفت مشبّهه (حسنٌ)، صیغه‌ی مبالغه و یا اسم تفضیل (أحسَن) باشد؛ با این حال، در مواردی نعتِ مفرد، اسم جامدی است که برای اینکه بتواند نعت قرار گیرد،...
  • آشنایی با فلسفه‌ی اسلامی (8)- حکمت متعالیه (2) 1389/01/21 16:43
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم آشنایی با فلسفه‌ی اسلامی (8) حکمت متعالیه (2) تقسیم‌بندی علوم از منظر ملاصدرا ملاصدرا تقسیمات مختلفی برای علم بیان کرده است. در فصل مقدماتی از کتاب اسفار، به پیروی از مشائیان: 1- حکمت نظری (ریاضیات، طبیعیات و فلسفه‌ی الهی) 2- حکمت عملی (اخلاق، تدبیر منزل و سیاست مدن) در شرح و حاشیه‌ی شفا...
  • آشنایی با فلسفه‌ی اسلامی (7)- حکمت متعالیه (1) 1389/01/21 16:43
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم آشنایی با فلسفه‌ی اسلامی (7) حکمت متعالیه (1) زمینه‌ی تاریخی و فلسفی بنیانگذار حکمت متعالیه محمد بن ابراهیم معروف به صدرالدین شیرازی است که او را صدر‌المتألهین و ملاصدرا نیز می‌خوانند. این مکتب فلسفی در حوزۀ فکری اصفهان و شیراز در دوره‌ی صفویه پایه‌گذاری شد و پس از آن، به ویژه در دوره‌ی...
  • آشنایی با فلسفه‌ی اسلامی (5) و (6)- فلسفه‌ی اشراق 1389/01/21 16:39
    به نام حضرت علم و عالم و معلوم آشنایی با فلسفه‌ی اسلامی (5) و (6) فلسفه‌ی اشراق تعریف و روش فلسفه‌ی اشراق واژۀ اشراق مصدر است و در لغت به صورت متعدّی و لازم به معنای روشن کردن و روشن شدن آمده است. اشراق در اصطلاحِ اهل حکمت، به معنای کشف و شهود، یا ظهور انوار عقلی و فیضان آنها بر نفس است. مقصود از فلسفه‌ی اشراق...